“Deseucaliptación” é a palabra do ano para a RAG

Este 2018 demos en utilizar moito palabras como sororidade, feminismo, empoderamento, fariña…, pois reflecten preocupacións que se xeran na sociedade.

Con todo, a palabra elixida pola RAG como Palabra do Ano foi deseucaliptación, con máis da metade dos votos emitidos. Isto é unha clara mostra de que os galegos mantemos unha alta preocupación polo coidado dos nosos montes e ecosistemas propios.

Máis información na páxina da RAG.

image_gallery

Advertisements

Xa temos gañador do concurso de microrrelatos de terror

Alá polo Samaín, o Equipo da Biblioteca, o Departamento de Lingua Galega e o Equipo de Dinamización Lingüística do instituto convocaron un certame de microrrelatos de medo.

Pois ben, despois de o xurado deliberar durante máis dun mes e medio (tempo tiveron de pensalo ben), acordouse que o traballo premiado fose este que presentamos a continuación, presentado baixo o pseudónimo de Genoveba, da autoría de V.C.F. de 2º C;

A noite dos mortos

Para cando chegaron xa era tarde. Os policías encontrárona morta, rodeada dun charco de sangue e ao seu carón unha nota…

Era a noite de Halloween, ía tormenta e Kate estaba sentada no peitoril da ventá lendo un libro de misterio. Cada vez que escoitaba un trono pechaba o libro e paraba a respirar.

Kate notaba que alguén a estaba  a observar. Por iso decidiu saír do seu cuarto e ir ao patio investigar, pero nel non había ninguén, así que decidiu volver entrar e seguir lendo.

Minutos despois escoitou unha renxedura que viña do corredor seguida duns pasos. Non podía crer o que estaba a ocorrer, así que decidiu pechar a porta por se acaso.

– Poderás esconderte, pero eu voute encontrar, esteas onde esteas – dixo unha voz rouca que viña de detrás da porta.

“Isto non pode estar a pasar”, pensaba Kate, “é imposible, teñen que ser imaxinacións miñas; teño que deixar de ler tantos libros de misterios e crimes”.

– Non, Kate, non é ilusión túa. É a realidade! – seguiu a voz.

A voz acercábase cada vez máis a ela.

– Ahh! – berrou ao ver unha sombra detrás da porta que tiña un coitelo na man e se achegaba a ela cada vez máis.

Para cando chegaron os policías xa era tarde. Encontrárona morta, rodeada dun charco de sangue e ao seu carón unha nota que dicía:

                                     “Non vos preocupedes pola vosa filla. De feito, non vai ser a única                                              desta noite.

                                                                                                                               Feliz Halloween.”

 

O país con máis linguas no mundo

Con 841 linguas vivas e unha colorida lingua franca crioula, Papúa Nova Guinea é a indiscutible campioa mundial da diversidade lingüística.
Desde Pii, nas terras altas cubertas de néboa, ata Toaripi, a beiras do relocente Mar de Coral, Papúa Nova Guinea é un paraíso para os lingüistas, e un de cada 10 idiomas do mundo atópase aquí.
O número de falantes de idiomas individuais pode variar dende unha presadiña de persoas na xungla (non moito máis que unha familia extensa) ata millóns de persoas distribuídas en provincias.
Os expertos sinalan que o goberno central do país é relativamente feble, os vales profundos, a vexetación case impenetrable e aproximadamente 600 illas, para explicar por que un país de oito millóns de habitantes e máis pequeno que España ten tanta riqueza de idiomas.
Moitas destas diversas linguas desenvolvéronse sen ser molestadas durante decenas de miles de anos, facendo de Papúa Nova Guinea unha especie de Galápagos lingüístico.

papua_620x0

150 anos da nosa primeira gramática

O Rexurdimento do galego no século XIX non foi só literario. En 1868 saíu do prelo de Soto Freire, o mesmo que publicara cinco anos antes os Cantares gallegos de Rosalía de Castro, a primeira gramática galega elaborada con criterios científicos, da autoría de Juan Antonio Saco e Arce.

Juan Antonio Saco Arce (Alongos, Toén, 1835 – Ourense, 1881) foi profesor de grego, escritor e gramático e está considerado o pai da lingüística galega por ser o autor da primeira gramática elaborada con criterios científicos: a Gramática gallega de 1868. Catro anos antes da publicación deste texto, Francisco Mirás dera a lume o seu Compendio de gramática gallega-castellana, incompleta e de escasa calidade, polo que a de Saco Arce pode considerarse, sen máis, a primeira gramática galega propiamente dita.

Saco Arce ocupouse tamén de literatura como tradutor de textos latinos, compilador de composicións tradicionais, prologuista ou poeta. As súas creacións foron recollidas en 1878 no volume Poesías de Don Juan Saco y Arce.

 

A RAG solicita da UNESCO a declaración da nosa toponimia como Patrimonio da Humanidade

Vicente Feijoo Ares –especialista da Comisión de Onomástica-Toponimia da RAG– defende ante a Real Sociedad Geográfica a necesidade de que a UNESCO protexa a toponimia galega, probablemente a máis rica do mundo.

Feijóo Ares enxalza a riqueza da toponimia de Galicia, a cal, di, “representa un tesouro cultural excepcional pola súa densidade, variedade e antigüidade”. De feito, aquí “temos topónimos con máis de 2.000 anos de antigüidade que son o único vestixio das linguas celtas faladas no noso territorio antes da chegada dos romanos”.

No que respecta á toponimia maior –a de entidades de poboación–, no Nomenclátor de Galicia figuran 37.305 entradas, que unidas ás 3.789 parroquias (entidades colectivas) e aos 303 municipios, fan un total de 41.407 topónimos. Destes, 21.169 son formas diferentes, “dato que nos amosa tamén a variedade das denominacións toponímicas e, por extensión, das motivacións que provocaron o seu nacemento, outra das singularidades que fan única nosa toponimia”, destaca Feijoo Ares.

Polo que respecta á microtoponimia –nomes de terras, montes, regatos, praias, rochas, fontes…–, a cifra multiplícase exponencialmente.

Tendo en conta que a superficie do territorio galego é de 29.574 quilómetros cadrados, ao multiplicalos pola media de topónimos identificados, o resultado é de arredor de un millón e medio de topónimos neste momento; cantidade á que os académicos suman outro medio millón de talasónimos (topónimos de mar).

É por isto que a RAG volve insistir en que “unha información cultural desta magnitude debe ser protexida e difundida, porque forma parte dos bens do patrimonio inmaterial dunha comunidade”.

(Vía Galicia Confidencial)

De verdade está en perigo o castelán?

Fronte a esa corrente des-informadora que afirma que o castelán corre serio perigo de desaparecer na nosa terra, a realidade amósasenos tristemente teimuda. Dous exemplos:

Un xulgado de Lugo négase a notificar a un veciño unha sentenza en galego.

(Vía SermosGaliza)

Denuncian a eliminación do galego no Hospital Álvaro Cunqueiro.

(Vía Xornal de Vigo)

8724155146_471654eb69_b

Plan piloto de uso do asturiano na escola

O 80% das familias que usaron o asturiano como lingua vehicular na escola recomenda a experiencia. O balance do plan, no que participaron 105 alumnos de seis centros escolares, reflexa que case a metade melloraron os seus resultados académicos.

Os centros pioneiros nesta experiencia foron o CP Santiago Apóstolo de Mieres, o CP O Cotayo de Carbayín, o C.P. O Bosquín de L’Entregu, o CP Bernardo Gurdiel de Grau, o CP A Carriona-Miranda de Avilés e o CEIP Xentiquina de Solvay-Lieres. Neles aplicaron o plan en alumnado de cuarto curso de Primaria, elixíndose unha das seguintes áreas para levalo a cabo: Ciencias Sociais, Ciencias Naturais, Educación Física ou Educación Artística.

O resultado foi que máis do 83,6 por cento das familias que participaron no plan piloto comentaron que recomendarían a outras a participación no mesmo. O número total de estudantes que participaron foi de 105, representando un 3,41 % do total do alumnado que cursou Lingua Asturiana e Literatura en cuarto curso de Primaria, unha mostra escasa, pero significativa. O profesorado que impartiu o plan e que ademais exerceu as funcións de coordinación foron mestres con destino definitivo no centro, que contaba coa habilitación necesaria para poder impartir Lingua Asturiana e tamén a área non lingüística seleccionada no programa.